Antwerpen doorgrond

locaties

Aarden wal

Vanaf de elfde eeuw werd de Antwerpse burcht versterkt met een stenen muur, die werd voorafgegaan door een aarden wal van minstens vier meter hoog.

Bastion Huidevetterstoren

Bastion Huidevetterstoren is een van de 9 bastions van de Spaanse omwalling. Deze werd gebouwd in de buurt van de middeleeuwse Huidevetterstoren.

Bastion Kattenberg

Het bastion Kattenberg was het noordelijke eindpunt van de zestiende-eeuwse Spaanse omwalling en sloot aan op de Schelde-oever. Er bleef bovengronds niets bewaard.

Bastion Keizerspoort

Bastion Keizerspoort is een deel van de Spaanse omwalling. Na de opgraving in 2003 is het bewaard in de parking Nationale Bank waar het vrij te bezoeken is.

Bastion Schijn

Het hoekbastion Schijn is gelegen in het noorden van de Spaanse omwalling, naast een arm van de rivier Schijn.

Bastion Toledo

De Spaanse citadel was een vijfhoekig verdedigingscomplex. Op elke hoek stond een bastion, een veelhoekig bolwerk. Hier stond bastion ‘Toledo’.

Bisschoppelijk Paleis

Het paleis was de woning van de bisschop, totdat de Fransen het omvormden tot gouvernementshotel. Napoleon logeerde er meermaals.

Blauwe Toren

De Blauwe Toren is in de veertiende eeuw opgericht als onderdeel van de derde stadsomwalling. De plattegrond van deze toren werd verwerkt in het nieuwe Blauwtorenplein.

Bonapartedok of Klein Dok

Het Bonapartedok werd aangelegd in de zestiende-eeuwse Nieuwstad: een 25 ha groot terrein met vlieten en een woonwijk, het Boerenkwartier.

Bonapartesluis

De Bonapartesluis uit 1811 was de eerste getijdensluis van Antwerpen. Ze werd samen met het Bonaparte- en het Willemdok gebouwd in opdracht van Napoleon.

Brouwershuis

Het Brouwershuis werd in 1553 opgericht door Gilbert Van Schoonbeke. Het voorzag de brouwerijen in de Nieuwstad van water uit de vesten en de Herentalse Vaart.

Burchtgracht

De straat ‘Burchtgracht’ dankt haar naam aan de verdwenen watergordel die rondom de voormalige Antwerpse burcht liep.

Burchtmuur

De Antwerpse burcht werd in de middeleeuwen versterkt met een muur in Doornikse kalksteen. Bij de aanleg van de Vleeshuisstraat werd de muur doorbroken.

Burchtmuur in de Zakstraat

De Antwerpse burcht werd in de middeleeuwen versterkt met een muur in Doornikse kalksteen, die u vandaag kunt bekijken in een nieuwbouwproject in de Zakstraat.

Citadel

De stadswijk ‘het Zuid’ bevindt zich op de voormalige citadel van Antwerpen. Het vijfhoekige bouwwerk werd gebouwd in de zestiende eeuw onder Spaans bewind.

Commandobunker

Deze commandobunker werd aan het eind van de jaren 1930 gebouwd. Van hieruit kon de dienst Passieve Luchtbescherming zijn werking coördineren in geval van een bombardement.

Felixatelier

In het Felixatelier zijn de archeologen van de stad aan het werk. Ze verwerken er het archeologisch erfgoed. Er bevindt zich ook een mini-expo over het archeologisch verleden van Antwerpen.

Gedenkteken V-bommen

Op deze plaats kwam tijdens de Tweede Wereldoorlog de eerste V-bom op Antwerpen neer. De gedenkplaat herdenkt de bombardementen die in 1944 en 1945 de stad teisterden.

Grachten en ravelijnen

De Spaanse citadel was omgeven door een natte gracht. Archeologen vonden hier sporen van de trap naar de citadelgracht.

Hansahuis

Op de plaats van het MAS stond tot 1893 het Hansahuis, gebouwd in opdracht van de Duitse Hanze. De resten werden archeologisch onderzocht voor de bouw van het MAS.

Het Steen

Het Steen maakte deel uit van de Antwerpse burcht. Het was ondermeer een markgraafresidentie en een museum. Vandaag is het een educatieve ruimte voor kinderen.

Keizerspoort

De Keizerspoort was één van de vijf toegangspoorten tot de stad ten tijde van de Spaanse omwalling. In 2002 werden de funderingen van de poort opgegraven.

Kipdorppoort

De Kipdorppoort is een van de twee hoofdtoegangen tot de zestiende-eeuwse stad. De volledige site is ondergronds bewaard.

Kipdorpsite

Voor de Opera wordt een nieuw plein aangelegd. Bij de aanleg worden de zestiende-eeuwse Kipdorpbrug, het –bastion en de stadsomwalling terug zichtbaar gemaakt.

Koraalberg

De ‘oudste Antwerpenaar’ kwam in 1997 aan het licht tijdens bouwwerken op de Koraalberg. Het gaat om een schedel van een jongeman uit de negende eeuw.

Kronenburgtoren

Vóór de bouw van de Spaanse omwalling en citadel, beschermden middeleeuwse wallen en torens de stad. Een van die verdedigingswerken was de Kronenburgtoren.

Londen-/Amsterdamstraat

In de Londen- en de Amsterdamstraat bevinden zich resten van de zestiende-eeuwse stadsmuur. Bovengronds is het tracé deels te volgen in de nieuwe straataanleg.

Museum voor Schone Kunsten

Onder het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten (KMSKA) bevinden zich restanten van de voormalige Spaanse citadel, het zogenoemde Zuidkasteel.

Obelisk

In 1903 vierde Antwerpen de 100ste verjaardag van het Napoleontisch decreet. Het stadsbestuur bouwde hiervoor een herdenkingsmonument. Na een voorlopig monument in stuc, werd het definitief exemplaar in 1906 ingehuldigd.

Paleis op de Meir

Napoleon kocht het paleis in 1811 als keizerlijke residentie. Hij zou er nooit logeren. Koning Albert I verbleef er tijdens de Eerste Wereldoorlog.

Rechttrekking kaaien

In het laatste kwart van de negentiende eeuw werden de Scheldekaaien rechtgetrokken. Hierbij verdween het grootste deel van de Antwerpse burchtzone waaronder de Werf en de Sint-Walburgiskerk.

Reuzenhuis

De naam van het huis verwijst naar reus Antigoon die de burcht bewoonde in de Romeinse periode en er tol eiste van de schippers. Wie niet betaalde, hakte hij de hand af.

Rijnkaai Zuid

De nieuwe tramlijn in de zone ‘Rijnkaai zuid’ doorkruist archeologische resten van de 16de-eeuwse omwalling en van de historische woningen en vlieten.

Rode Poort

De Rode Poort is een stadspoort van de zestiende-eeuwse Spaanse stadsomwalling. Bovengronds bleef hiervan niets bewaard.

Ruien

Antwerpen heeft een ruienstelsel van acht kilometer. Je kan deze bezoeken vanuit het Ruihuis, gelegen aan de Suikerrui.

Sas van het Schijn

Het Sas van de Schijn is een waterbouwkundig kunstwerk dat in 1818 werd gebouwd en in 2015 opgegraven.

Scheepsarsenaal

Tussen de Schelde en de Kloosterstraat bouwde het Franse bestuur onder Napoleon een scheepsarsenaal voor zijn oorlogsvloot, met een scheepstimmerwerf en tal van werkhuizen.

Scheepshellingen

Ter hoogte van de huidige Cockerillkaai liet Napoleon een reeks scheepshellingen bouwen. Ze maakten deel uit van de scheepswerf voor de constructie van een oorlogsvloot.

Schelde Vrij!

De beeldengroep ‘Schelde Vrij’ herdenkt de afkoping van de Scheldetol. Het monument kwam er naar aanleiding van de tiende verjaardag van de vrijmaking van de Schelde.

Schepenhuis

Op dit plein naast het huidige stadhuis stond tot 1565 het Schepenhuis, het ‘oude stadhuis’. In 2012 werd onderzoek uitgevoerd naar de funderingsresten.

Sint-Michielsabdij

In dit gebied stond de eerste parochiekerk van Antwerpen, die uitgroeide tot de grote en machtige Sint-Michielsabdij.

Sint-Michielsbastion

Archeologen vonden op deze plaats sporen terug van vroege bewoning en van militaire versterkingen uit verschillende periodes.

Sint-Walburgiskerk

Wellicht groeide de Sint-Walburgiskerk uit de hofkapel van de markgraafresidentie omstreeks het jaar 1000. De kerk was gewijd aan de heilige Walburgis.

Site Rode Poort

De site Rode Poort bestond in de zestiende eeuw uit een poort, een brug, twee bastions en de Houwer, een reservoir voor drinkwater. Bovengronds is niets bewaard.

Slijkpoort

De Slijkpoort is de meest noordelijke poort van de Spaanse omwalling. Het tracé van het bijbehorende bastion is in de bovengrondse aanleg te volgen.

Stadhuis

Het stadhuis is niet alleen het bestuurlijk centrum. Het gebouw speelde in het verleden ook een rol bij conflicten, zoals de Spaanse Furie.

Stadspark

Het Stadspark is gebouwd op de resten van Fort Herentals: een van Napoleons plannen om de stadsomwalling te versterken.

Tabaksvest – Mère-Jeanne

Onder de speelplaats van het voormalige Mère-Jeanne instituut kwamen tijdens archeologisch onderzoek twee kuilen met 37 skeletten aan het licht.

Vierschaer

De Vierschaer was de Antwerpse rechtbank, genoemd naar de vier ‘scarren’ (banken) waarmee ze werd afgezet: de beschuldigde, de rechter, het openbaar ministerie en de burgerlijke partij.

Waterpoort

De bijnaam van de Waterpoort is de wandelende poort. Sinds haar oprichting in 1624 stond ze al op drie plaatsen.

Werf

De Werf of ‘Kranenhoofd’ lag op een landtong in de Schelde, ter hoogte van de burcht. Het was een handige aanlegplaats voor schepen.

Willemdok of Groot Dok

Het Groot Dok werd aangelegd in de zestiende-eeuwse Nieuwstad: een 25 ha groot terrein met vlieten en een woonwijk, het Boerenkwartier.